İcra-İflas Hukuku Rehberi

Konkordato Nedir? Başvuru Şartları, Süreci ve Sonuçları

Konkordato nedir? Konkordato; borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi bulunan borçlunun, alacaklılarına belirli bir vade, indirim ya da her ikisini içeren ödeme teklifi sunarak borçlarını yeniden yapılandırmasını sağlayan hukuki yoldur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 285 ve devamı maddelerinde düzenlenen bu süreç, mahkeme gözetiminde yürütülür.

Konkordatonun temel hedefi, mali güçlük yaşayan ancak ekonomik olarak toparlanma ihtimali bulunan borçlunun faaliyetlerini sürdürebilmesidir. Bununla birlikte süreç, alacaklıların iflas halinde daha düşük tahsilat riskiyle karşılaşması yerine, belirli ve denetlenebilir bir ödeme planı üzerinden alacaklarına ulaşmalarını amaçlar. Konkordato ilan edilmesi, şirketin kendiliğinden iflas ettiği anlamına gelmez.

Konkordatoya Kimler Başvurabilir?

Konkordatoya, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya yakın gelecekte ödeme güçlüğüne düşme tehlikesi bulunan gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir. Bu nedenle yalnızca anonim şirketler ya da limited şirketler değil; tacirler, şahıs işletmeleri, kooperatifler ve şartları taşıyan diğer borçlular da konkordato talep edebilir.

Konkordato talebi kural olarak borçlu tarafından yapılır. Ancak borçlu hakkında iflas isteme hakkına sahip olan alacaklı da gerekçeli dilekçeyle konkordato işlemlerinin başlatılmasını talep edebilir. Başvurunun kabulü için yalnızca borçlu olunması yeterli değildir; borçlunun sunduğu teklifin uygulanabilir olduğunun ve alacaklılar açısından iflasa göre daha elverişli bir sonuç doğuracağının ortaya konulması beklenir.

• Anonim şirketler ve limited şirketler
• Kooperatifler
• Şahıs işletmeleri ve tacirler
• İflasa tabi borçlular
• İflasa tabi olmayan gerçek kişiler, şartları varsa konkordato talep edebilir

Konkordato Türleri Nelerdir?

Konkordato türleri, borçlunun hukuki durumu ve borçların tasfiye ya da ödeme yöntemi dikkate alınarak belirlenir. Uygulamada en çok adi konkordato gündeme gelir. Adi konkordatoda borçlu, ticari faaliyetlerini sürdürürken alacaklılara vade, indirim veya karma bir ödeme modeli önerir.

Bunun yanında iflas kararı verilmiş borçlular açısından iflastan sonra konkordato ve borçlunun malvarlığını alacaklıların tasarrufuna bıraktığı malvarlığının terki suretiyle konkordato seçenekleri de bulunur. Hangi türün uygun olduğu; şirketin aktif-pasif dengesi, devam eden faaliyetleri, nakit akışı ve alacaklıların niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Adi Konkordato

Adi konkordato, uygulamada en yaygın görülen konkordato türüdür. Borçlu, alacaklılarına borçlarını hangi oranda ve hangi tarihlerde ödeyeceğini içeren bir proje sunar. Bu proje vade konkordatosu, tenzilat konkordatosu veya her iki yöntemi bir araya getiren karma bir model şeklinde hazırlanabilir.

Adi konkordatoda borçlunun işletmesini devam ettirmesi esastır. Ancak işletme yönetimi tamamen serbest değildir; borçlu, konkordato komiserinin gözetiminde faaliyet gösterir. Mahkeme, bazı işlemlerin komiser izniyle yapılmasına karar verebilir ve gerekli hallerde borçlunun tasarruf yetkisini daha da sınırlandırabilir.

İflastan Sonra Konkordato

İflastan sonra konkordato, hakkında iflas kararı verilmiş borçlunun alacaklılarıyla anlaşma sağlayarak borçlarını belirli bir plan kapsamında ödeme imkânı aradığı konkordato türüdür. Bu yöntemde amaç, iflas tasfiyesi içinde alacaklıların daha avantajlı bir tahsilat elde etmesini sağlayabilecek bir teklif sunmaktır.

İflastan sonra konkordato, her somut olayda uygulanabilecek otomatik bir çözüm değildir. Borçlunun teklifinin alacaklılar bakımından makul olması, gerekli kabul çoğunluğunun sağlanması ve mahkemenin tasdik koşullarını incelemesi gerekir. Sürecin başarısı, malvarlığının değeri ve borçlunun sunduğu finansal planla doğrudan ilişkilidir.

Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato

Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda borçlu, malvarlığını alacaklıların tasarrufuna bırakır. Alacaklılar, kanunda öngörülen usuller çerçevesinde bu malvarlığının tasfiyesini ve elde edilen gelirlerin dağıtımını sağlar. Bu tür, işletmenin faaliyetlerini sürdürmesinden çok malvarlığının düzenli biçimde paraya çevrilmesine odaklanır.

Bu yöntemde borçlu, malvarlığı üzerinde önceki ölçüde tasarruf edemez. Tasfiye süreci ve alacaklıların hakları belirlenen organlar aracılığıyla yürütülür. Malvarlığının terki suretiyle konkordato, özellikle işletmenin faaliyetlerini sürdürebilme ihtimalinin zayıf olduğu durumlarda değerlendirilebilecek bir seçenektir.

Konkordato Başvuru Şartları Nelerdir?

Konkordato başvuru şartlarının başında, borçlunun borçlarını vadesinde ödeyememesi veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunması gelir. Bunun yanında borçlunun, alacaklılarına sunacağı ödeme teklifini yerine getirebileceğini somut mali tablolarla göstermesi gerekir. Gerçeğe aykırı, eksik veya çelişkili mali bilgiler başvurunun reddine neden olabilir.

Mahkeme, konkordato projesinin borçlunun gerçek mali durumuyla uyumlu olup olmadığını değerlendirir. Borçlunun faaliyetlerinin devamından gelir elde edilip edilemeyeceği, yeni finansman kaynaklarının bulunup bulunmadığı, malvarlığının değeri ve alacaklıların iflas halinde elde edebileceği tutar bu değerlendirmede önemlidir.

• Borçların vadesinde ödenememesi veya yakın ödeme güçlüğü tehlikesi
• Gerçekçi ve finanse edilebilir bir konkordato ön projesi
• Güncel, doğru ve eksiksiz mali tablolar
• Alacaklıları, alacak tutarlarını ve imtiyaz durumlarını gösteren liste
• Kanuni gider ve avansların yatırılması
• Mahkemenin ve konkordato komiserinin talep ettiği belgelerin sunulması

Konkordato Başvurusu Nasıl Yapılır?

Konkordato başvurusu, yetkili Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek gerekçeli dilekçe ve kanunda sayılan belgelerle yapılır. Başvuru dosyasında borçlunun mali görünümü, tüm borçları, alacaklıları, malvarlığı, gelir kaynakları ve sunulan ödeme teklifi açık şekilde gösterilmelidir.

Mahkeme, dosya üzerinde ilk incelemeyi yaptıktan sonra belge eksikliği bulunup bulunmadığını değerlendirir. Başvuru koşullarının ilk bakışta mevcut olduğuna kanaat getirilirse geçici mühlet kararı verilebilir ve konkordato komiseri görevlendirilebilir. Bu aşama, konkordatonun kesin olarak kabul edildiği anlamına gelmez; başvurunun ayrıntılı incelemesi devam eder.

Konkordato Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

Konkordato başvurusu için gerekli belgeler, İİK'nın 286. maddesinde düzenlenir. En temel belge, borçlunun teklifini ve teklifin finansmanını ortaya koyan konkordato ön projesidir. Ön projede borçların ne oranda veya hangi vadede ödeneceği, işletmenin faaliyetinin nasıl sürdürüleceği ve ödeme kaynaklarının nasıl sağlanacağı açıklanmalıdır.

Bunun yanında bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu, ara bilançolar, malvarlığı listeleri, borç ve alacak listeleri ile karşılaştırmalı tahsilat tablosu hazırlanır. Kanuni istisnalar saklı olmak üzere, bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan finansal analiz raporu da dosyada yer alabilir. Mali tabloların başvuru tarihine yakın, güncel ve doğrulanabilir olması büyük önem taşır.

• Konkordato talebini içeren gerekçeli dilekçe
• Konkordato ön projesi ve ödeme planı
• Son bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosu
• İşletmenin devamlılığına ve muhtemel satış değerlerine göre ara bilançolar
• Alacaklılar, borçlar ve imtiyaz durumlarını gösteren ayrıntılı listeler
• Malvarlığı dökümü ve ticari defter bilgileri
• İflas halinde ve konkordato halinde alacaklıların elde edebileceği tutarları karşılaştıran tablo
• Gerekli hallerde bağımsız denetim veya finansal analiz raporu

Yetkili Mahkeme ve Konkordato Komiseri

Konkordato talebinde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise borçlunun iflasa tabi olup olmamasına göre değişir. İflasa tabi borçlular bakımından İİK'da belirlenen iflas yoluyla takip yerindeki mahkeme; iflasa tabi olmayan borçlular bakımından ise yerleşim yeri Asliye Ticaret Mahkemesi yetkilidir.

Mahkeme, geçici mühlet kararı verirken bir veya gerektiğinde birden fazla konkordato komiseri görevlendirir. Komiser; borçlunun mali durumunu inceler, işletme faaliyetlerini gözetir, alacaklıların alacak bildirimlerini değerlendirir ve düzenli raporlarla mahkemeyi bilgilendirir. Komiserin görevi şirketi otomatik olarak yönetmek değil, mahkemenin verdiği yetki çerçevesinde süreci denetlemektir.

Konkordato Süreci Nasıl İşler?

Konkordato süreci, başvuru dosyasının mahkemeye sunulmasıyla başlar ve tasdik, ret, mühletin kaldırılması veya bazı borçlular için iflas gibi sonuçlarla devam eder. İlk aşamada mahkeme, başvurunun şekli ve belgeleri bakımından inceleme yapar. Uygun koşullar varsa geçici mühlet kararı verilir; bu dönemde borçlunun mali yapısı ve projenin uygulanabilirliği daha ayrıntılı biçimde araştırılır.

Geçici mühlet sonrasında mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunu değerlendirirse kesin mühlet verebilir. Kesin mühlet sırasında alacaklıların alacaklarını bildirmesi, borçlunun malvarlığı ve ticari işlemlerinin denetlenmesi, konkordato projesinin müzakere edilmesi ve alacaklılar toplantısının yapılması gibi işlemler yürütülür.

Geçici ve Kesin Konkordato Mühleti

Geçici konkordato mühleti, mahkemenin başvuruyu ilk incelemesi sonrasında borçluya verdiği koruma süresidir. Geçici mühlet kural olarak üç aydır ve gerekli görülürse iki aya kadar uzatılabilir. Bu dönemde komiser, borçlunun mali durumunu, ön projeyi ve konkordatonun başarı ihtimalini inceler.

Mahkeme, geçici mühlet sonunda konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğuna kanaat getirirse kesin mühlet verir. Kesin mühlet kural olarak bir yıldır; zorunlu hallerde altı aya kadar uzatılması mümkündür. Mühletin etkileri her alacak türü için aynı değildir; özellikle rehinli alacaklar, kamu alacakları, işçi alacakları ve mühlet sonrasında doğan borçlar bakımından özel düzenlemeler bulunur.

• Geçici mühlet: Kural olarak 3 ay; gerekli hallerde en fazla 2 ay uzatma.
• Kesin mühlet: Kural olarak 1 yıl; zorunlu hallerde en fazla 6 ay uzatma.
• Komiser denetimi: Borçlunun işlemleri ve konkordato projesi denetlenir.
• Takip etkisi: Birçok takip bakımından koruma sağlar; ancak istisnalar somut alacağın niteliğine göre değerlendirilir.

Alacaklıların Alacak Bildirimi ve Konkordato Projesi

Konkordato mühleti ilan edildikten sonra alacaklılar, ilanda belirtilen süre içinde alacaklarını konkordato komiserine bildirmelidir. Bildirimde alacağın tutarı, dayanağı, vadesi, varsa teminatı ve ilgili belgeler yer almalıdır. Fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi, çek, senet ve teslim belgeleri gibi evraklar alacak bildirimini destekleyebilir.

Konkordato projesinin kabulü için kanunda öngörülen alacaklı çoğunluğunun sağlanması gerekir. Genel olarak proje; kaydedilmiş alacaklıların ve alacak miktarının belirli çoğunluğu tarafından kabul edilmelidir. Mahkeme, alacaklı kabulü yanında teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olup olmadığını, imtiyazlı alacakların durumunu ve projenin uygulanabilirliğini de inceler.

• Alacaklı, ilandaki süreyi takip ederek alacağını zamanında bildirmelidir.
• Alacağın dayanağı olan belgeler eksiksiz eklenmelidir.
• Komiserin hazırladığı alacak listeleri ve toplantı duyuruları incelenmelidir.
• Alacaklılar, konkordato projesi hakkında oy kullanma ve kanuni itiraz haklarını değerlendirmelidir.

Konkordato Tasdiki Ne Demektir?

Konkordato tasdiki, alacaklıların kabul ettiği ve kanuni koşulları taşıdığı belirlenen konkordato projesinin mahkeme tarafından onaylanmasıdır. Tasdik kararıyla birlikte proje, kanunda belirtilen kapsamda borçlu ve konkordatodan etkilenen alacaklılar için bağlayıcı hale gelir. Borçlu, borçlarını tasdik edilen ödeme planındaki vade ve oranlara uygun biçimde ödemekle yükümlüdür.

Mahkeme tasdik kararı verirken yalnızca alacaklı çoğunluğuna bakmaz. Teklifin borçlunun mevcut kaynaklarıyla orantılı olması, alacaklıların iflasa kıyasla daha az elverişli duruma düşmemesi, gerekli teminatların sağlanması ve kanuni şartların tamamlanması aranır. Şartların gerçekleşmemesi halinde mahkeme konkordatoyu tasdik etmeyebilir; iflasa tabi borçlular açısından bu durum iflas riski doğurabilir.

Konkordato İlan Eden Şirketler İçin Maaş, Borç ve İcra Takipleri

Konkordato ilan eden şirketin çalışan maaşlarını ödeme yükümlülüğü kendiliğinden ortadan kalkmaz. Şirket, faaliyetlerini sürdürdüğü dönemde doğan ücret, kira, mal ve hizmet bedeli gibi yeni borçlarını kural olarak vadesinde yerine getirmelidir. İşçi alacakları ve bazı diğer alacaklar, kanundaki imtiyaz kuralları nedeniyle özel değerlendirmeye tabidir.

Konkordato mühleti, borçluya karşı yürütülen birçok takip bakımından koruma sağlar ve yeni takip yapılmasını sınırlayabilir. Ancak "tüm icra takipleri kesin olarak biter" şeklindeki yorum doğru değildir. Rehinli alacaklıların hakları, rehin konusu malın paraya çevrilmesi, nafaka alacakları, kamu alacakları ve dava süreçleri bakımından farklı kurallar uygulanabilir. Her alacak kalemi için konkordato kararının kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Konkordato ile İflas Arasındaki Farklar Nelerdir?

Konkordato ile iflas arasındaki temel fark, sürecin amacıdır. Konkordatoda borçlunun ekonomik yaşamını sürdürebilmesi ve borçlarını yapılandırarak ödemesi hedeflenir. İflasta ise borçlunun malvarlığı tasfiye edilir ve elde edilen tutar kanuni sıra çerçevesinde alacaklılara dağıtılır. Bu nedenle konkordato, şartları oluştuğunda iflasa alternatif bir yeniden yapılandırma yolu olarak görülür.

Konkordato başvurusu her zaman başarıyla sonuçlanmayabilir. Borçlunun ödeme planının gerçekçi bulunmaması, gerekli alacaklı çoğunluğunun sağlanamaması, mali verilerin güvenilir olmaması veya mühlet içinde yükümlülüklere aykırı davranılması halinde süreç olumsuz sonuçlanabilir. İflasa tabi borçlular yönünden konkordato talebinin reddi veya mühletin kaldırılması, şartları varsa iflas kararı verilmesine yol açabilir.

Konkordato Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Konkordatoyla ilgili en çok merak edilen konular; iflasla karışıp karışmadığı, başvuru koşulları, konkordato türleri, mühlet süreleri ve çalışan maaşlarının akıbeti etrafında toplanır. Aşağıdaki sorular, temel kavramları hızlı şekilde anlamanıza yardımcı olabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Konkordato başvurusu, alacak bildirimi, mühlet kararının etkileri veya tasdik sürecinde hak kaybı yaşamamak için güncel mevzuat ve somut dosya kapsamı değerlendirilerek uzman görüşü alınmalıdır.